تاثیر حشره‌کش‌های میکروبی و گیاهی روی لاروهای سن دوم سرخرطومی برگ یونجه (Hypera postica Gyllenhal) (Col.: Curculionidae) در شرایط آزمایشگاهی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

اسماعیل علیزاده

مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات, آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران

10.22067/jpp.2026.94924.1247

چکیده

یونجه که به ملکه نباتات شهرت دارد، چهارمین محصول مهم جهان از نظر گستره‌ی کشت به‌شمار می‌آید. در فون بندپایان یونجه، گونه‌های متعددی از حشرات و بندپایان وجود دارند که برخی از آن‌ها با فعالیت گیاه‌خواری، سبب کاهش شدید محصول می‌شوند. در میان این آفات، سرخرطومی برگ یونجه یکی از مهم‌ترین آفات یونجه‌کاری در اکثر نقاط استان آذربایجان غربی، ایران و جهان به‌حساب می‌آید. در این پژوهش، تأثیر شش تیمار شامل پالیزین، آزادیراکتین، تنداکسیر، بایوبیت، باسیوکارا و ناتورالیس، به همراه تیمار شاهد، بر لارو سن دوم سرخرطومی برگ یونجه در شرایط آزمایشگاهی بررسی شد. بر اساس نتایج تجزیه پروبیت حاصل از اثر غلظت‌های مختلف حشره‌کش سایپرمترین و شش حشره‌کش زیستی بر لاروهای سن دوم سرخرطومی برگ یونجه پس از ۸ روز، بیشترین مقدار غلظت کشنده ۵۰ درصد (LC50) به‌ترتیب با مقادیر 279/1478 و 971/1859 میلی‌گرم بر لیتر، مربوط به سموم سایپرمترین و آزادیراکتین بود. در مقابل، کمترین مقدار LC50 به‌ترتیب با مقادیر 246/2973 و 697/3187 میلی‌گرم بر لیتر، به حشره‌کش‌های ناتورالیس و باسیوکارا تعلق داشت. همچنین، نتایج نشان داد که حشره‌کش‌های سایپرمترین، آزادیراکتین، پالیزین و تنداکسیر حداکثر اثرات خود را تا ۷۲ ساعت نخست بر جای گذاشته و پس از آن، اثر کشندگی آن‌ها متوقف شد. در مقابل، حشره‌کش‌های ناتورالیس و باسیوکارا در ۴۸ ساعت ابتدایی هیچ‌گونه تأثیری نداشتند، اما بیشترین میزان کشندگی آن‌ها در روز هفتم (۱۶۸ ساعت) مشاهده گردید. حشره‌کش بایوبیت نیز در ۲۴ ساعت نخست بی‌اثر بوده و بیشترین میزان کشندگی آن تا روز پنجم (۱۲۰ ساعت) به‌دست آمد. نتایج تحقیق نشان داد که حشره‌کش شیمیایی سایپرمترین و حشره‌کش زیستی آزادیراکتین بیشترین سمیت را بر لاروهای سرخرطومی برگ یونجه دارند، در حالی که حشره‌کش‌های ناتورالیس و باسیوکارا اثر کمتری دارند. همچنین، حشره‌کش‌های شیمیایی اثر سریع و کوتاه‌مدت دارند و بیشترین کشندگی آن‌ها تا 72 ساعت پس از مصرف مشاهده می‌شود، اما حشره‌کش‌های زیستی اثر کندتری دارند و بیشترین کشندگی آن‌ها در روزهای پنجم تا هفتم رخ می‌دهد. این یافته‌ها نشان‌دهنده تفاوت در مدت زمان تاثیر‌پذیری آفت نسبت به حشره‌کش‌ها و نیز پتانسیل حشره‌کشی آن‌ها می‌باشد که آگاهی از این تفاوت‌ها می‌تواند در برنامه‌ریزی مدیریت تلفیقی آفات مؤثر باشد.

کلیدواژه‌ها

بایوبیت

تجزیه پروپیت

پالیزین

سایپرمترین

ناتورالیس

موضوعات

• آفات

---