توان بازدارندگی خاک آلوده به بقایای گیاهی گونه بیگانه زلف پیر برگ عشقه‏ای (Senecio angulatus L.f.) بر برخی از گیاهان بومی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

مریم شهبازی ¹

سیما سهرابی ²

فاطمه جمال ¹

مائده کشاورز زیدانلویی ¹

¹ گروه محیط زیست، دانشکده شیلات- محیط زیست، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه گرگان، گرگان، ایران

² موسسه تحقیقات برنج کشور، رشت، ایران

10.22067/jpp.2025.94302.1240

چکیده

دگرآسیبی یک ابزار مهم در موفقیت استقرار گونه­های بیگانه مهاجم محسوب می‏شود. زلف پیر برگ عشقه‏ای گیاهی چندساله متعلق به خانواده آفتابگردان و  بومی آفریقای جنوبی است که با اهداف زینتی وارد کشور شده و در شهرهای شمالی دارای جمعیت‏های خودرو است. به‌منظور بررسی توان دگرآسیبی آن، رویش و رشد اولیه پنج گونه گیاهی بومی و محک (یونجه، ذرت، کاهو، خرفه و کاسنی) در خاک آلوده به این گیاه بررسی شد. برای این منظور، مخلوط خاک با ساقه و برگ زلف پیر برگ عشقه‏ای تهیه و به‌مدت دو و هشت ماه نگهداری شد و سپس گلدان‏ها با این مخلوط پر شد. نتایج مقایسه گونه‏های مورد بررسی با کمک شاخص پاسخ نشان داد که خاک آلوده اثر بازدارندگی بین 97/0+ تا 98/0- بر سبزشدن و رشد رویشی گونه‏ها داشت. پاسخ گیاهان به صفات مورد بررسی در دو زمان نگهداری خاک آلوده متفاوت بود و کاهش بیشتری در میزان سبزشدن در خاک آلوده به‌مدت هشت ماه مشاهده شد. همچنین بیشترین اثر بازدارندگی در وزن خشک ریشه و ساقه دیده شد. مقایسه گونه‏ها نشان داد که خاک آلوده بر گیاهان یونجه و ذرت به‌ترتیب با شاخص پاسخ 21/0- و 03/0- کمترین و بر کاسنی، خرفه و کاهو به‌ترتیب 31/0-، 36/0- و 61/0- بیشترین بازدارندگی را در هردو زمان نگهداری دو و هشت ماه داشت. نتایج پژوهش حاضر بیانگر اثرات منفی این گیاه بر رویش گونه‏های بومی مورد بررسی بوده که می‏تواند تهدید بزرگی برای سایر گونه‏ها نیز محسوب شود. اعمال برنامه‏های مدیریتی، نظارت بر کشت و حذف جمعیت­های خودروی این گیاه در سطح کشور امر ضروری محسوب می‏شود.

کلیدواژه‌ها

دگرآسیبی

رویش

شاخص پاسخ

مدیریت

مهاجم

موضوعات

• علف های هرز

---

Authors retain the copyright.This is an open access article distributed under Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0)

مراجع

1. Ahmed, M. & Wardle, D.A. (1994). Allelopathic potential of vegetative and flowering ragwort (Senecio jacobaea) plants against associated pasture species. Plant Soil, 164, 61–68. https://doi.org/10.1007/BF00010111
2. Alemayehu, Y., Chimdesa, M., & Yusuf, Z. (2024). Allelopathic Effects of Lantana camara Leaf Aqueous Extracts on Germination and Seedling Growth of Capsicum annuum L. and Daucus carota L. Scientifica, 9557081, 1-9. https://doi.org/10.1155/2024/9557081
3. Batish, D.R., Kaur, S., Singh, H.P., & Kohli, R.K. (2009). Nature of interference potential of leaf debris of Ageratum conyzoides. Plant Growth Regulation, 57, 137–144. https://doi.org/10.1007/s10725-008-9329-9
4. Bousetla, A., Keskinkaya, H.B., Bensouici, C., Lefahal, M., Atalar, M.N., & Akkal, S. (2023). LC-ESI/MS-phytochemical profiling with antioxidant and anti-acetylcholinesterase activities of Algerian Senecio angulatusf. extracts. Natural Product Research., 37(1), 123-129. https://doi.org/10.1080/14786419.2021.1947274
5. Callaway, R.M., & Ridenour, W.M. (2004). Novel weapons: Invasive success and the evolution of increased competitive ability. Frontiers in Ecology and the Environment, 2, 436–443. https://doi.org/10.2307/3868432
6. Callaway, R.M., Cipollini, D., Barto, K., Thelen, G.C., Hallett, S.G., Prati, D., Stinson, K., & Klironomos, J. (2008). Novel weapons: Invasive plant suppresses fungal mutualists in America but not in its native Europe. Ecology, 89(4), 1043-55. https://doi.org/10.1890/07-0370.1
7. Chengxu, W., Mingxing, Z., Xuhui, C., & Bo, Q. (2011). Review on allelopathy of exotic invasive plants. Procedia Engineering, 18, 240–246. https://doi.org/10.1016/j.proeng.2011.11.038
8. Diller, J.G.P., Hüftlein, F., Lücker, D., Feldhaar, H., & Laforsch, Ch. (2023). Allelochemical run-off from the invasive terrestrial plant Impatiens glandulifera decreases defensibility in Daphnia. Scientific Reports, 13, 1207. https://doi.org/10.1038/s41598-023-27667-4
9. Farahmand, (2018). Ornamental Climbing Plants (Ornamental Vines and Wall Shrubs). Jihad-e Daneshgahi Mashhad Press, Mashhad, 580 pp.
10. GBIF. (2023). Senecio angulatusfil. in GBIF Secretariat. GBIF Backbone Taxonomy. Checklist dataset https://doi.org/10.15468/39omei accessed via GBIF.org on 2025-08-05.
11. Hanley, M.E., Cordier, P.K., May, O., & Kelly, C.K. (2007). Seed size and seedling growth: differential response of Australian and British Fabaceae to nutrient limitation. New Phytologist, 174, 381-388. https://doi.org/10.1111/j.1469-8137.2007.02003.x
12. Hassanpour, S.,Gherekhloo, J., & Sohrabi, S. (2022). Scientific Methods in Weed Science. Jihad-E-Daneshgahi Mashhad Press, Mashhad, Iran, 444 pp. (In Persian)
13. Kalisz, S., Kivlin, S.N., & Bialic-Murphy, L. (2021). Allelopathy is pervasive in invasive plants. Biological Invasions, 23, 367–371. https://doi.org/10.1007/s10530-020-02383-6
14. Khamar, H., & Bakhouch, H. (2024). Senecio angulatusf. (Asteraceae) a new addition to the Moroccan flora. Acta Botanica Malacitana, 49, 168-171. https://doi.org/10.24310/abm.49.2024.19692
15. La Iacona, M., Lombardo, S., Mauromicale, G., Scavo, A., & Pandino, G. (2024). Allelopathic activity of three wild mediterranean Asteraceae: Silybum marianum, Cynara cardunculus sylvestris, Galactites tomentosus. Agronomy, 14, 575. https://doi.org/10.3390/agronomy14030575
16. Miara, M.D., Boutabia, L., Salah, T., & Véla, E. (2018). Apparition de Senecio angulatus (Asteraceae) en Algérie. Flora Mediterranea, 28, 111-118. https://doi.org/10.7320/FlMedit28.111
17. Muhammad, I.S., & Yoshiharu, F. (2013). Allelopathic evaluation of shared invasive plants and weeds of Pakistan and Japan for environmental risk assessment. Pakistan Journal of Botany, 45, 467-474.
18. Perera, P.C.D., Chmielowiec, C., Szymura, T.H., & Szymura, M. (2023). Effects of extracts from various parts of invasive Solidago species on the germination and growth of native grassland plant species. Plant Biology, 11, e15676 https://doi.org/10.7717/peerj.15676
19. Qasim, M., Fujii, Y., Zaheer, M., Irfan Aziz, A., Watanabe, K.N., & Ajmal Khan, M. (2019). Phytotoxic analysis of coastal medicinal plants and quantification of phenolic compounds using HPLC. Plant Biosystems -An International Journal Dealing with all Aspects of Plant Biology, 153, 767–774. https://doi.org/10.1080/11263504.2018.1549607
20. Ramadan, T., Zaher, A., Sultan, R., & Amro, A. (2022). Phytocoenoses and allelopathic potential of Senecio glaucus in new reclaimed areas of the Eastern Desert at Assiut Governorate, Egypt. Phytocoenologia Band, 51 Heft 3, p. 245–262. https://doi.org/10.1127/phyto/2022/0394v
21. Romeo, J.T., & Weidenhamer, J.D. (1998). Bioassays for Allelopathy in Terrestrial Plants. In: K.F. Haynes and J.G. Millar (eds). Methods in Chemical Ecology Volume 2. Springer, Boston, MA. https://doi.org/10.1007/978-1-4615-5411-0_4
22. Silva, F.M., Donega, M.A., Cerdeira, A.L., Corniani, N., Velini, E.D., Cantrell, C.L., Dayan, F.E., Coelho, M.N., Shea, K., & Duke, S.O. (2014). Roots of the invasive species Carduus nutans and C. acanthoides L. produce large amounts of Aplotaxene, a possible allelochemical. Journal of Chemical Ecology, 40(3), 276-84. doi: 10.1007/s10886-014-0390-8.
23. Sohrabi, S., Gherekhloo, J., Hassanpour, S., Ghaderifar, F., Siahmarguee, A., Taheri, M., & Atashi, S. (2025). Allelopathic potential impact of Senecio angulatusf. on native plants. Plant Signaling & Behavior, 20 (1), e2526886, 1-10. https://doi.org/10.1080/15592324.2025.2526886
24. Sohrabi, S., Gherekhloo, J., Zand, E., & Nezamabadi, N. (2023). The necessity of monitoring and assessing alien plants in Iran. Iran Nature, 8(1), 81-90 (in Persian with English abstract). https://doi.org/10.22092/irn.2023.360646.1487
25. Šoln, K., & Dolenc Koce, J. (2021). Allelopathic root inhibition and its mechanisms. Allelopathy Journal, 52(2), 181-198. https://doi.org/10.26651/allelo.j/2021-52-2-1315
26. Steiner, F., Zuffo, A.M., Busch, A., Sousa, T.D.O., & Zoz, T. (2019). Does seed size affect the germination rate and seedling growth of peanut under salinity and water stress? Pesquisa Agropecuária Tropical, 49, 1–9. https://doi.org/10.1590/1983-40632019v4954353
27. Tan, D., Chou, G., & Wang, Z. (2010). Phenolic compounds from Senecio scandens. Biochemical Systematics and Ecology, 38(1), 122–124. https://doi.org/10.1016/j.bse.2009.12.032
28. Tena, C., Santiago, A.D.R., Osuna, D., & Sosa, T. (2021) Phytotoxic activity of p-Cresol, 2-phenylethanol and 3-phenyl-1-propanol, phenolic compounds present in Cistus ladanifer Plants,10(6), 1136, 1-12; https://doi.org/10.3390/plants10061136
29. Van De Walle, R., Massol, F., Vandegehuchte, M.L., & Bonte, D. (2022). The distribution and impact of an invasive plant species (Senecio inaequidens) on a dune building engineer (Calamagrostis arenaria). NeoBiota, 72, 1-23. https://doi.org/10.3897/neobiota.72.78511
30. Voegele, A., Graeber, K., Oracz, K., Tarkowská, D., Jacquemoud, D., Turečková, V., Urbanová, T., Strnad, M., & Leubner-Metzger, G. (2012) Embryo growth, testa permeability, and endosperm weakening are major targets for the environmentally regulated inhibition of Lepidium sativum seed germination by myrigalone A. Journal of Experimental Botany, 63(14), 5337–5350. https://doi.org/10.1093/jxb/ers197
31. Wang, S., Wang, C., Zhang, J., Jiang, K., & Nian, F. (2024). Allelopathy and potential allelochemicals of Ligularia sagitta as an invasive plant. Plant Signaling & Behavior, 19(1), e2335025, 1-13. https://doi.org/10.1080/15592324.2024.2335025
32. Williams, P.A., & Hayes, L. (2007). Emerging Weed Issues for the West Coast Regional Council and Their Prospects for Biocontrol. Landcare Research, Nelson, New Zealand. 41 pp.
33. Yang, H., Song, J., & Yu, X. (2023). Artemisia baimaensis allelopathy has a negative effect on the establishment of Elymus nutans artificial grassland in natural grassland. Plant Signaling & Behavior, 18(1), e2163349, 1-12. https://doi.org/10.1080/15592324.2022.2163349
34. Yıldız, K., & Haşayacak, H. (2025). Türkiye Florası İçin Yeni Bir İstilacı Tür Kaydı: Kap Sarmaşığı (Senecio angulatus / Asteraceae). Bağbahçe Bilim Dergisi, 12(1), 1-7.