اثرات کشندگی (LC50) و زیرکشندگی (LC25) حشره‌کش‌ ترکیبی امامکتین بنزوات با استامی پراید و آلفاسایپرمترین بر فراسنجه‌های جدول زندگی سفید بالک گلخانه‌ای (Hemiptera: Aleyrodidae) Trialeurodes vaporariorum

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

نازی رشادت سلوانق ¹

فریبا مهرخو ¹

شهرام آرمیده ¹

مریم فروزان ²

¹ گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

² مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران

10.22067/jpp.2026.100786.1294

چکیده

سفیدبالک گلخانه‌ای Trialeurodes vaporariorum Westwood یکی از آفات مهم محصولات گلخانه‌ای در سراسر جهان است که با تغذیه از شیره گیاهی و ترشح عسلک، خسارت قابل‌توجهی ایجاد می‌کند. با توجه به محدودیت‌های ناشی از مصرف گسترده حشره‌کش‌های شیمیایی، مطالعه اثرات کشنده و زیرکشنده حشره‌کش‌های جدید در مدیریت تلفیقی این آفت ضروری است. در پژوهش حاضر، اثرات کشندگی LC50 و زیرکشندگی LC25 دو حشره‌کش آلفا-سایپرمترین و تلفیق امامکتین بنزوات با استامی‌پراید بر فراسنجه‌های جدول زندگی سفیدبالک گلخانه در شرایط آزمایشگاهی (دمای 2± 25 درجه سلسیوس، رطوبت نسبی 65±5 درصد و دوره نوری ۱۶:۸ ساعت (روشنایی: تاریکی)) بررسی شد. زیست‌سنجی با روش غوطه‌وری برگ‌های آلوده به پوره‌های سن سوم در غلظت‌های مختلف حشره‌کش انجام شد. مقادیر LC50 و LC25 با استفاده از آنالیز پروبیت محاسبه گردید. نتایج نشان داد آلفا‌سایپرمترین با LC50 معادل 601/8 پی‌پی‌ام در مقایسه با ترکیب امامکتین بنزوات با استامی‌پراید با LC50 معادل 472/10 پی‌پی‌ام، سمیت حاد بیشتری داشت. بررسی اثرات زیرکشنده نشان داد که هر دو حشره‌کش، موجب افزایش معنی‌دار طول دوره مراحل نابالغ، کاهش باروری و کاهش طول عمر حشرات کامل نسبت به شاهد شدند. همچنین هر دو حشره‌کش مورد استفاده باعث کاهش معنی‌دار نرخ خالص تولیدمثل (R0) و نرخ ذاتی افزایش جمعیت (r) نسبت به شاهد شدند و بیشترین میزان نرخ خالص تولیدمثل (47/0 ± 009/4 نتاج/نسل) و نرخ ذاتی افزایش جمعیت (003/0 ± 0416/0 بر روز) در تیمار شاهد مشاهده شد. همچنین، پیش‌بینی رشد جمعیت طی ۶۰ روز نشان داد که هر دو تیمار به‌ویژه حشره‌کش امامکتین بنزوات با استامی‌پراید، به‌طور قابل‌توجهی پتانسیل رشد جمعیت آفت را کاهش می‌دهند. به‌طور کلی، با وجود سمیت حاد کمتر، ترکیب امامکتین بنزوات با استامی‌پراید با اعمال اثرات زیرکشندگی پایدارتر بر فراسنجه‌های زیستی و تولیدمثلی، گزینه‌ای مؤثرتر در برنامه‌های مدیریت تلفیقی سفیدبالک گلخانه‌ای محسوب می‌شود.

کلیدواژه‌ها

آفت گلخانه

پیرتیروئید

نئونیکوتینوئید

اورمکتین

فراسنجه های رشد جمعیت

موضوعات

• آفات

---