گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
10.22067/jpp.2026.99117.1285
چکیده
باکتریهای Ralstonia solanacearum، Pectobacterium atrosepticum ، P. carotovorum و گونههای بیماریزای Streptomyces spp. از جمله مهمترین بیمارگرهای باکتریایی هستند که کشت گیاه سیبزمینی را در سراسر دنیا دچار مشکل میکنند. در این تحقیق مهار زیستی این بیمارگرها با جدایههایی از Streptomyces spp. بررسی شد. از بین 200 جدایه، تعداد 30 جدایه غیر بیماریزا انتخاب شدند و فعالیت ضدباکتریایی آنها با آزمون خط متقاطع و با استفاده از کلروفرم مقابل گونههای بیمارگر بررسی شد. جدایههای AEFB88، 7 و AEB133 با ایجاد هالههای بازدارنده با قطر 10 تا 50 میلیمتری از رشد بیمارگرها جلوگیری کردند. همچنین مایع کشت فیلتر شده سه جدایه، هفت تا 14 روز بعد از استخراج نیز بازدارندگی از رشد را نشان دادند. در کروماتوگرافی گازی مایع کشت فیلتر شده جدایههای منتخب ترکیباتی چون تترامتوکسی استایرن و تری فلورومتیل بنزیل آمین در جدایه 7، بنزن دی کربوکسیلیک اسید در جدایه AEFB88 و بنزوتیوفن استامید و ایزوتیواوره در جدایه AEB 133 شناسایی شد. در درخت فیلوژنتیکی ترسیم شده بر اساس توالی نوکلئوتیدی ژن 16S rRNA، جدایههای منتخب AEFB88، 7 و AEB133 به ترتیب با استرینهای تیپ گونههای Streptomyces deccanensis ، Streptomyces albogriseolus وStreptomyces griseus در یک کلاد قرار گرفتند. در شرایط گلخانه، اثر مهار زیستی جدایههای منتخب بر وقوع بیماری پوسیدگی نرم و وزن تر و خشک گیاه سیبزمینی در حضور بیمارگر P. carotovorum نشان داد که تمامی جدایهها نسبت به شاهد مثبت درصد وقوع بیماری را کاهش دادند. همچنین، این جدایهها موجب افزایش وزن تر و خشک گیاه نسبت به شاهد مثبت شدند. جدایه Streptomyces sp. AEB133 بهترین عملکرد را داشت و با 22 درصد آلودگی (در مقایسه با وقوع بیماری 100 درصد در شاهد مثبت) و افزایش وزن تر و خشک گیاه بهترتیب به 36 و هفت گرم، بهعنوان مؤثرترین جدایه در مهار زیستی و تحریک رشد گیاه معرفی شد.
