نماتدهای ریشهگرهی بهعنوان انگل اجباری گیاهان، دارای پراکنش وسیعی میباشند. ترکیبات زیستی فعال مشتقشده از گونههای Streptomyces طیف وسیعی از تنوع شیمیایی را نشان میدهند و خاصیت نماتدکشی دارند. در این تحقیق، تأثیر 18 جدایه Streptomyces در شرایط آزمایشگاهی بر کاهش تفریخ تخم و مرگومیر لارو نماتد Meloidogyne javanica بررسی شد. برخی ویژگیهای مهار زیستی و ارتقاء رشدی گیاه، در جدایههای باکتری نیز ارزیابی گردید. بعد از 72 ساعت، کاهش تفریخ تخم در دو جدایه S116 و BAD بهترتیب 1/37 و 5/38 درصد نسبت به شاهد نماتد برآورد شد. مرگومیر لاروها در دو جدایه ذکرشده بهمیزان 100 و 67/65 درصد رسید. در شرایط گلخانه، کارآیی پنج جدایه منتخب آنتاگونیست با توان تولید سیدروفور، اکسین، کیتیناز،Acc دآمیناز و نیز حلالیت فسفات، بر کاهش شاخصهای بیماریزایی نماتد ریشهگرهی بررسی شد. در تیمار نماتد + جدایه BAD، تعداد گال و کیسه تخم در ریشه بهترتیب بهمیزان 6/19 و 4/35 درصد نسبت به شاهد کاهش یافت. تعداد لاروها در خاک گلدان این تیمار نصف خاک گلدان شاهد برآورد شد. جدایهBAD بهصورت انفرادی و در حضور نماتد، در ارتقاء شاخصهای رشدی گیاه گوجهفرنگی (Meloidogyne javanica) در مقایسه با شاهد سالم و آلوده تأثیر داشت. در تیمار نماتد + جدایه BAD، وزن تر اندامهوایی و ریشه در مقایسه با شاهد آلوده به نماتد بهترتیب بهمیزان 4/21 و 5/27 درصد افزایش نشان داد. آنالیز تبارزایی ژن 16s rDNA، جدایه BADرا مابین گونههای S. carpaticusوS. olivaceus قرار داد. براساس نتایج مطالعه حاضر، جدایه BAD بهعنوان جدایه مؤثر در زیستمهارگری نماتد در گلخانه مطرح و گزینه مناسبی جهت بررسیهای بیشتر مزرعهای و مهار تلفیقی نماتد ریشهگرهی میباشد که تحت نام Streptomyces sp. FUM-BAD جهت پژوهشهای آینده در کلکسیون بخش بیماریشناسی دانشگاه فردوسی مشهد نگهداری میشود.
