تاثیر چند ماده افزودنی (ادجوانت‌) در کارایی و مصرف بهینه ایمیداکلوپراید در کنترل شته مومی کلم (Brevicoryne brassicae L.) (Hemiptera: Aphididae) در کلزا

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

محمد حیدری ¹

بهزاد حبیب پور ¹

هادی مصلی نژاد ²

حبیب اله روشنفکر ³

¹ گروه گیاه پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران

² موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور

³ گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران

10.22067/jpp.2026.96271.1261

چکیده

شته مومی کلم (Brevicoryne brassicae L.)یکی از آفات مهم و کلیدی کلزا است که کنترل آن معمولاً با استفاده از حشره‌کش‌های شیمیایی انجام می‌شود. برگ‌های کلزا با دارا بودن لایه مومی، مستعد ریزش قطرات محلول در هنگام سمپاشی هستند که این امر باعث کاهش کارایی حشره‌کش‌ها می‌شود. ادجوانت‌ها مواد افزودنی هستند که اگر به مخزن سمپاش اضافه شوند، با بهبود خصوصیات فیزیکی و شیمیایی محلول، می‌توانند مشکل ریزش قطرات را حل کرده و با افزایش چسبندگی و نفوذ محلول سم، کارایی حشره‌کش‌ها را افزایش دهند. این پژوهش با هدف ارزیابی تأثیر سه ادجوانت به نام‌های Rapido®، Spredex® و Eco-Tac® بر کارایی ایمیداکلوپراید در کنترل شته مومی کلزا انجام شد. آزمایش به صورت طرح بلوک‌های کامل تصادفی با ۸ تیمار و ۳ تکرار در یک مزرعه تحقیقاتی در فیروزآباد (استان فارس) در سال زراعی ۱۴۰۱-۱۴۰۲ اجرا شد. ارزیابی‌ها در یک روز قبل از سم‌پاشی، ۳، ۷ و ۱۴ روز پس از سم‌پاشی انجام و درصد کارایی ایمیداکلوپراید با فرمول هندرسون-تیلتون محاسبه شد. همچنین کشش سطحی محلول پاشش در تیمارها و اندازه زاویه تماس آنها با برگ نیز اندازه-گیری شد. نتایج نشان داد که افزودن هر سه ادجوانت به ایمیداکلوپراید، باعث افزایش معنی‌دار کارایی شد. به-طوری‌که در بازه زمانی سه روز پس از سمپاشی، تیمار ایمیداکلوپراید به تنهایی با 81/78 درصد کارایی در گروه آماری b قرار گرفت، اما تیمارهای "ایمیداکلوپرایدRapido®+" ، "ایمیداکلوپرایدSpredex® +" و "ایمیداکلوپراید+Eco-Tac®" به ‏ترتیب با 93/90 و 26/89 و 99/87 درصد کارایی همگی در گروه آماری a قرار گرفتند. اضافه کردن ادجوانت های Rapido® و Spredex® وقتی با کاهش دز مصرفی ایمیداکلوپراید (20%) همراه شد، در فواصل نمونه‌برداری، کارایی موثر ایمیداکلوپراید در کنترل شته، حفظ شد به‌طوری‌که در بازه سه روز پس از سمپاشی، این تیمارها به‌ترتیب با کارایی 94/88 و 43/92 درصد در گروه آماری a قرار گرفتند. در مورد ادجوانت Eco-Tac® وقتی با کاهش ۲۰ درصدی دز مصرف ایمیداکلوپراید همراه شد، کارایی آن 86/77 درصد بود (گروه آماریb ) که با تیمار ایمیداکلوپراید به تنهایی، تفاوت معنی‌داری نداشت. این نتایج نشان می‌دهد که انتخاب ادجوانت مناسب (به‌ویژه Spredex® و Rapido®)، می‌تواند امکان کاهش مصرف ایمیداکلوپراید تا ۲۰ درصد را بدون کاهش کارایی فراهم کند که از نظر اقتصادی، کاهش آلودگی زیست‌محیطی و مدیریت مقاومت آفات حائز اهمیت است.

کلیدواژه‌ها

مدیریت تلفیقی آفات

مصرف بهینه آفتکش ها

مواد افزودنی

موضوعات

• آفات

---