قارچ B.bassiana برای رشد و تولید اسپور نیازغذایی خود را از منابع کربن ،فسفر و نیتروژن تامین می‌کند.تحقیق حاضر به منظور معرفی محیط کشت مناسب برای تولید انبوه در بستر مواد غذایی جامد و مایع می باشد. در این پژوهش اثر چند محیط کشت جامد شامل دانه جو، دانه برنج، دانه گندم و دانه ذرت و محیط های کشت مایع شامل عصاره سیب زمینی، بلغور ذرت، شربت ذرت، آب برنج شسته شده، محیط کشت SPMB و محیط کشت CSYE مورد بررسی قرار گرفت. در این آزمایش از جدایه MCB18 قارچ بووریا جداشده از کرم ساقه خوار نواری برنج استفاده شد. برای تهیه اسپور پایه از محیط کشت PDA استفاده شد. بعد از اسپورزایی، اسپور های مورد نظر قارچ به ارلن‌های ضد عفونی شده حاوی مواد جامد و مایع، به میحط های کشت اضافه شد. سپس، محتویات ارلن‌ها تا سه هفته در انکوباتور در دمای 2 ± 25 نگهداری شدند. نتایج این پژوهش نشان داد که بیشترین تعداد اسپورها در محیط کشت جامد مربوط به دانه برنج بود. همچنین بیشترین اسپورهای تولید شده برای محیط‌های کشت مایع، به ترتیب در CSYE ,SPMB و آب برنج شسته شده، عصاره سیب زمینی، شربت ذرت و بلغور ذرت استحصال شد. همچنین، بیشترین وزن خشک میسلیوم در محیط کشت جامد و مایع به ترتیب در دانه برنج و دانه گندم، SPMB، CSYEو برنج شسته شده مشاهده شد. در این پژوهش بیشترین تراکم اسپور تولید شده در ماده غذایی برنج شسته شده بدست آمد. نتایج بررسی‌های این پژوهش نشان داد که بیشترین میزان کلنی (CFU) در محیط مایع مربوط به SPMB و CSYEبود. همچنین، در این بررسی، محیط‌های غذایی با منشا گیاهی(دانه برنج و دانه برنج شسته شده) در مقایسه با مواد غذایی ترکیبی و مصنوعی ازقبیل CSYE و SPMB به دلیل ارزان بودن می‌تواند جایگزین مناسبی برای تولید قارچ B. bassiana باشد. سرانجام، زهرآگینی اسپورهای به دست آمده در محیط مایع و کنیدیوم‌های برداشت شده از محیط کشت جامد نسبت به لاروهای آفت ساقه خوار ((C. suppressalis مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج حاصل از آزمون زیستسنجی کنیدیوم‌های قارچ رشد یافته روی دانه‌ شسته شده برنج نشان داد که قدرت زهرآگینی غلظت 107×1 کنیدیوم‌ در میلی لیتر روی لارو سن پنجم و ششم بیشتر از سنین اولیه بود. یافته‌های حاضر حاکی از آناست که محیط‌های کشت جامد می‌توانند در توسعه برنامه‌های تولید انبوه قارچ بیمارگر B. bassiana مورد استفاده قرار گیرند. نتایج حاصل از آزمون زیستسنجی کنیدیوم‌های قارچ رشد یافته روی دانه‌ شسته شده برنج نشان داد که قدرت زهرآگینی غلظت 107×1 کنیدیوم‌ در میلی لیتر روی لارو سن پنجم و ششم بیشتر از سنین اولیه بود. یافته‌های حاضر حاکی از آناست که محیط‌های کشت جامد می‌توانند در توسعه برنامه‌های تولید انبوه قارچ بیمارگر B. bassiana مورد استفاده قرار گیرند.در این پژوهش، بیشترین مقدار LC50 مربوط به لاروهای سن پنجم و ششم ساقه خوار به ترتیب با 106×5/1 و 106×8/1 بود. در همین جدول کمترین مقدار LC50 مربوط به لاروهای سن اول و دوم آفت ساقه‌خوار بود. فزایش غلظت کنیدی منجر به مرگ و میر بالاتر شد که به طور قابل توجهی چند روز پس از قرار گرفتن در معرض B. bassiana افزایش یافت. همچنین، اسپورزایی قارچ روی سنین مختلف لاروی با تراکم‌‌های مختلف متفاوت بود. درصد اسپورزایی با افزایش سن لاروی از لاروهای سن اول تا ششم در هر تراکم افزایش یافت (شکل 5). نتایج این بررسی نشان داد که هرچه تراکم قارچ B. bassiana افزایش یابد مدت زمان کمتری (LT50) لازم است تا آلودگی قارچ روی لاروهای ساقه خوار انجام شود، به طوری که با تراکم بیشترکنیدی در میلی‌لیتر، در سریع‌ترین زمان، به مدت 96/6 روز بود. نتایج به دست آمده از این پژوهش کمک شایانی به تسهیل تولید انبوه قارچ بیمارگر حشرات B. bassianaو استفاده از آن در برنامه‌های مدیریت تلفیقی آفات به‌ویژه کرم ساقه‌خوارنواری برنج در شرایط مزرعه‌ای خواهد نمود.در این پژوهش، بیشترین مقدار LC50 مربوط به لاروهای سن پنجم و ششم ساقه خوار به ترتیب با 106×5/1 و 106×8/1 بود. در همین جدول کمترین مقدار LC50 مربوط به لاروهای سن اول و دوم آفت ساقه‌خوار بود. فزایش غلظت کنیدی منجر به مرگ و میر بالاتر شد که به طور قابل توجهی چند روز پس از قرار گرفتن در معرض B. bassiana افزایش یافت. همچنین، اسپورزایی قارچ روی سنین مختلف لاروی با تراکم‌‌های مختلف متفاوت بود. درصد اسپورزایی با افزایش سن لاروی از لاروهای سن اول تا ششم در هر تراکم افزایش یافت (شکل 5). نتایج این بررسی نشان داد که هرچه تراکم قارچ B. bassiana افزایش یابد مدت زمان کمتری (LT50) لازم است تا آلودگی قارچ روی لاروهای ساقه خوار انجام شود، به طوری که با تراکم بیشترکنیدی در میلی‌لیتر، در سریع‌ترین زمان، به مدت 96/6 روز بود.