چکیده
ترکیب محیط های کشت به ویژه از نظر منابع کربن و ازت اثر قابل توجهی روی رشد و فعالیت ضدقارچی میکروارگانیسم های آنتاگونیست دارد. در این بررسی اثر 40 نوع محیط کشت مایع که از نظر منابع کربن، ازت و نسبت آنها متفاوت بودند روی میزان رشد باکتریBacillus subtilis و فعالیت ضدقارچی آن در کاهش رشد Pythium aphanidermatum مورد بررسی قرار گرفت. منابع کربن شامل: گلوکز، ملاس، نشاسته عصاره‌ سیب‌زمینی، سبوس برنج و گندم، و ازت شامل: پپتون، عصاره مخمر و سویا بود. میزان رشد باکتری بعد از 48 ساعت با شمارش تعداد باکتری توسط لام هموسیتومتر تعیین گردید. اثر ضد قارچی محیط های کشت حاوی باکتری روی Pythium aphanidermatum با اندازه گیری رشد کلنی پیتیوم روی آب و آگار 2 درصد در مقایسه با شاهد که فاقد باکتری بود تعیین گردید. آزمایش به صورت طرح کاملاً تصادفی با 40 تیمار مربوط به40 محیط کشت و 3 تکرار اجرا شد. نتایج به دست آمده نشان داد که اختلاف معنی داری در سطح 1 درصد از نظر میزان رشد باکتری در محیط های مختلف وجود دارد. از این نظر محیط های کشت عصاره سیب زمینی - سویا همراه و بدون سولفات منگنز به ترتیب با 109×46/2 و 109×27/2 سلول باکتری در هر میلی لیتر به عنوان بهترین محیط ها از نظر رشد باکتری شناسائی شدند. از نظر فعالیت ضدقارچی علیه قارچ مذکور نیز همین محیط ها، به ترتیب با74/90 و 59/82 درصد کاهش در رشد کلنی قارچ مذکور نسبت به شاهد، بیشترین فعالیت ضدقارچی را از خود نشان دادند. به این ترتیب می توان نتیجه گرفت که در بین 40 محیط کشت بررسی شده، محیط های کشت عصاره سیب زمینی - سویا همراه یا بدون سولفات منگنز مناسب ترین محیط کشت برای حصول بهترین میزان رشد و همچنین بیشترین فعالیت ضد قارچی B. subtilis علیه aphanidermatum P. می باشد.

واژه‌های کلیدی: فعالیت آنتاگونیستی، کنترل بیولوژیکی، منابع کربن و ازت، محیط کشت، Bacillus subtilis، aphanidermatum Pythium