##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

رضا لطیفی زاده محمد خانجانی بابک ظهیری

چکیده

سوسک چهارنقطه‌اي حبوبات، Callosobruchus maculatus يکي از آفات کليدي انواع مختلف حبوباتی مانند لوبيا چشم بلبلي، نخود، عدس، ماش و باقلا بوده و می­تواند خسارت وارد کند. برای کنترل آن در سال­هاي اخير از آفت‌کش‌هاي سازگار با محيط زيست به ویژه با منشاء گياهي مورد توجه محققين قرار گرفته است. در اين پژوهش سميت اثرات تنفسي حاد اسانس‌های گياه رزماري،Rosmarinus officinalis L.  و اسطوخودوس، Lavandula angustifolia Mill و برهم‌کنش آن­ها روی حشرات کامل سوسک چهارنقطه­اي حبوبات مورد بررسي قرار گرفت. آزمايش­های زيست‌سنجي اسانس­ها با غلظت­هاي 12، 25، 45، 86، 166، 320 ميکروليتر ليتر هوا روي حشرات کامل 1 تا 3 روزه این آفت در دماي 1 ± 27 درجه سلسیوس، رطوبت نسبي 5 ± 65 درصد و دوره­ی نوري 16 ساعت تاريکي و 8 ساعت روشنايي انجام شد آزمایش­ها روي مخلوطی از دانه‌های ماش و لوبيا چشم بلبلي درون ظرف‌های شيشه‌اي درب‌دار به حجم 60 ميلي­لیتر، داخل انکوباتور انجام شد. شاخص‌های LC50 و LC90 اسانس‌ها با نرم‌افزار POLO-PC محاسبه و تجزيه واريانس آن­ها با نرم‌افزار SAS 9.1 انجام شد و سميت تنفسي اسانس­ها مورد ارزيابي قرارگرفت. نتايج نشان داد که رابطه مستقیمی بین غلظت اسانس و درصد مرگ‌ومير وجود دارد. اسانس رزماري نسبت به اسانس اسطوخودوس داراي سميت بالاتري بود. مقادیر LC50 رزماري و اسطوخودوس به ترتيب 39/17 و 39/40 ميکروليتر بر ليتر هوا بدست آمد. برای بررسي اثرات متقابل این دو اسانس، آزمايش دیگری در غلظت­هاي پیشین و به نسبت مساوی (1:1) از هر اسانس انجام شد و مقدار LC50 مخلوط دو اسانس 84/15 ميکروليتر بر ليتر هوا به­دست آمد. نسبت هم‌افزایي (SR) این دو اسانس معادل 82/1 بود که نشان می‌دهد اسانس‌های مذکور اثر یکدیگر را تشدید می‌نمایند. میانگین مرگ‌ومیر ناشی از سمیت تنفسی اسانس‌های اسطوخودوس، رزماری و مخلوط آن‌ها به ترتیب 29/61، 38/ 77 و 58/81 درصد به­دست آمد.

جزئیات مقاله

کلمات کلیدی

اسانس گیاه, زیست‌سنجی, محصول انباری, مدیریت آفت

مراجع
ارجاع به مقاله
لطیفی زادهر., خانجانیم., & ظهیریب. (2020). سميت تنفسي حاد اسانس‌های رزماري و اسطوخودوس و هم‌افزایی آن¬ها روي حشره¬ی کامل سوسک چهارنقطه‌اي حبوباتCallosobruchus maculatus (Col.: Chrysomelidae) در شرایط آزمایشگاه. مطالعات حفاظت گیاهان, 34(2), 195-205. https://doi.org/10.22067/jpp.v34i2.58875
نوع مقاله
علمی - پژوهشی